Το Γυαλί

Το γυαλί είναι υλικό στερεό και άμορφο, δηλαδή δεν παρουσιάζει κρυσταλλική δομή. Είναι ημιδιάφανο ή διάφανο, εύθραυστο, άκαμπτο και σκληρό. Λόγω της μη κρυσταλλικότητάς του, ο όρος «ύαλος» (γυαλί) ή «υαλώδης» έχει επεκταθεί σημαίνοντας όλα τα άμορφα στερεά. Η διαφάνειά του αφορά στο ορατό φως, γιατί το κοινό γυαλί είναι αδιάφανο για την υπεριώδη ακτινοβολία. Ως υλικό είναι χημικά και βιολογικά αδρανές, πλήρως ανακυκλώσιμο και, κατά συνέπεια, ιδιαίτερα κατάλληλο για χρήση σε κατασκευή συσκευασιών τροφίμων και ποτών.

 

Το γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου, η οποία αποτελεί το βασικό συστατικό του (διαμορφωτή), ενός ή περισσότερων συλλιπασμάτων και ενός (ή περισσότερων σταθεροποιητών. Αν δεν χρησιμοποιηθεί σταθεροποιητής, τότε το γυαλί γίνεται εύθρυπτο και αποσαθρώνεται από το νερό. Το κοινό γυαλί παρασκευάζεται με σύντηξη χαλαζιακής άμμου (SiO2) (73,7%), ανθρακικού νατρίου (κοιν. Σόδα, Na2CO3)) (16%), οξειδίου του καλίου (K2O) (0,5%) (συλλιπάσματα) και ανθρακικού ασβεστίου (κοιν. ασβεστόλιθου (CaCO3)) (5,2%) ανθρακικού μαγνησίου (MgCO3) (3,6%) και οξειδίου του αργιλίου (Al2O3) (1%) (σταθεροποιητές). Ανάλογα με τον τύπο και το ποσοστό των συλλιπασμάτων και των σταθεροποιητών λαμβάνονται και οι διάφοροι τύποι γυαλιού.

Το γυαλί, αφού παρασκευαστεί ως πρώτη ύλη, μπορεί να πάρει το επιθυμητό σχήμα με τρεις τρόπους: Είτε με εμφύσηση (φυσητό γυαλί) είτε με τη βοήθεια καλουπιών είτε με συσκευές που δημιουργούν φύλλα («ελάσματα») γυαλιού.

Πως φτιάχνεται το γυαλί

Η κατασκευή του γυαλιού βασίζεται σε μια απλή διαδικασία κατά την οποία αναμιγνύονται τρεις ανόργανες ουσίες που στη συνέχεια θερμαίνονται μέχρι να συγχωνευτούν. Οι ουσίες αυτές είναι η άμμος που μας δίνει το πυρίτιο, το ανθρακικό νάτριο (η σόδα) που χαμηλώνει το σημείο τήξης της άμμου, και το ανθρακικό ασβέστιο (ο ασβεστόλιθος) που σταθεροποιεί το γυαλί για να μην διαλυθεί στο νερό. Στα βασικά αυτά συστατικά μπορούν να προστεθούν διάφορα μεταλλικά οξείδια για να γίνει το γυαλί κατάλληλο για συγκεκριμένες χρήσεις και να πάρει διάφορα χρώματα. Όταν οι ουσίες που προστίθενται περιέχουν σίδηρο το γυαλί γίνεται καφέ ή πράσινο, όταν περιέχουν χρώμιο ή κοβάλτιο το γυαλί γίνεται πράσινο ή μπλε. Σχεδόν όλοι όμως οι παρασκευαστές γυαλιού χρησιμοποιούν κι ένα άλλο χρήσιμο υλικό: τα γυάλινα κατάλοιπα που ανακυκλώνονται και ξαναχρησιμοποιούνται. Υπάρχουν τρεις τρόποι για να πάρει το γυαλί το σχήμα που θέλουμε: με εμφύσηση (φυσητό γυαλί), με καλούπια ή με συσκευές που δημιουργούν φύλλα (ελάσματα) γυαλιού.

Οι φυσικές ιδιότητες του γυαλιού

Το γυαλί είναι:

  • στερεό υψηλής σκληρότητας
  • άμορφο υλικό μη κρυσταλλικής δομής
  • εύθραυστο
  • διαφανές (για το φάσμα του ορατού φωτός)
  • μονωτικό υλικό
  • χημικά και βιολογικά αδρανές

Η αδράνεια είναι μια ιδιαίτερα χρήσιμη ιδιότητα του γυαλιού διότι λόγω της αδράνειας δύσκολα μεταβάλλει τη χημική του σύσταση ή αντιδρά με άλλες ουσίες. Γι’ αυτό τα γυάλινα δοχεία είναι ιδανικά για τη συσκευασία τροφίμων και ποτών αλλά και φαρμακευτικών προϊόντων: δεν επηρεάζονται από τα οξέα, ούτε απορροφούν στερεές ή υγρές ουσίες. Επίσης δεν αλλοιώνουν τη γεύση και την οσμή του περιεχομένου τους. Κανένα άλλο υλικό συσκευασίας δεν έχει τόσα πλεονεκτήματα.

 Αίθρια και γυάλινες κατασκευές για περισσότερο φως

altΣτον τόπο μας, οι άνθρωποι μπορούν εύκολα να ζήσουν στο ύπαιθρο, αφού οι θερμοκρασιακές μεταβολές δεν είναι μεγάλες και το εύκρατο κλίμα επιτρέπει για μεγάλο χρονικό διάστημα του έτους πολλές από τις εργασίες να γίνονται έξω από το σπίτι. Ζούμε, δηλαδή, άνετα στον εξωτερικό χώρο λόγω κλιματολογικών συνθηκών. Το γεγονός αυτό αποτυπώνεται και είναι εμφανές στον τρόπο δόμησης των λαϊκών παραδοσιακών σπιτιών, από την αρχαιότητα σχεδόν μέχρι τις μέρες μας. Στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική ηλιοστάσιο ή ηλιακός ήταν ένας στεγασμένος χώρος μπροστά από την όψη του κτίσματος που βοηθούσε στη σκίαση και το δροσισμό του κτιρίου το καλοκαίρι, ενώ το χειμώνα προστάτευε από τους δυνατούς ανέμους.

Τα ηλιοστάσια γνώρισαν άνθιση τον 18ο και 19ο αιώνα στην Ευρώπη ως θερμοκήπια. Εξάλλου, στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη η βιομηχανική επανάσταση επέτρεψε από νωρίς τη χρήση νέων τεχνολογιών παραγωγής μετάλλου και γυαλιού γι’ αυτές τις κατασκευές. Τα πλεονεκτήματα τέτοιου είδους κατασκευών είναι πιο ορατά στα βόρεια γεωγραφικά πλάτη απ’ ότι στις νότιες περιοχές της Ευρώπης.

Σήμερα, οι συνθήκες έχουν αλλάξει - ο τρόπος ζωής στις πόλεις είναι διαφορετικός: η ατμοσφαιρική ρύπανση, η ηχητική όχληση, αλλά και τα υλικά δόμησης δεν μας επιτρέπουν να χαιρόμαστε άμεσα τον «υπαίθριο βίο». Η ανάγκη αυτή του σύγχρονου ανθρώπου ικανοποιείται έμμεσα με τη διαφάνεια μεταξύ κελύφους και περιβάλλοντος.

Συχνά παρατηρούμε να γίνονται προσθήκες σε κτίρια που ορίζονται περιμετρικά με ελαφριά κατασκευή από διάφανο υλικό. Αυτού του είδους οι διάφανες κατασκευές και διαφώτιστες καλύψεις, συναντώνται πλέον πολύ συχνά τόσο στη μικροκλίμακα της κατοικίας ως ενδιάμεσοι ή κύριοι χώροι διημέρευσης, όσο και σε καταστήματα, οπότε τα ανοίγματα είναι μεγαλύτερα και οι απαιτήσεις εξειδικευμένες.

Αρχή